Thứ năm, 08 16th

Last updateThứ 4, 15 08 2018 10pm

Lịch sử - Văn hóa

Đôi nét về Người Mường - người Việt cổ ở Thanh Hóa

 

Người Mường - là tộc danh đã được các cứ liệu khoa học, các nhà nghiên cứu và đồng bào tự nhận về dân tộc mình từ xa xưa. Cũng như người Mường ở tỉnh Hoà Bình, Phú Thọ, người Mường tỉnh Thanh Hoá có nguồn gốc từ người Việt cổ. Thuộc nhóm ngôn ngữ Việt - Mường; rất gần với tiếng Việt (có thể nói theo nghĩa tương đối 70 - 75%). Người Mường tỉnh Thanh Hoá có hai nhánh. Nhánh Mường cổ - Mường gốc - Mường ống từ huyện Bá Thước thường gọi là Mường trong; và một bộ phận di cư đến từ tỉnh Hoà Bình vào thường gọi là Mường ngoài.

 

 

Lễ chuẩn bị cho con gái đi làm dâu nhà người

 

 

Người Mường tỉnh Thanh Hoá hiện nay có 364.622 người, chiếm gần 59% các dân tộc thiểu số trong tỉnh. Sống tập trung chủ yếu ở các huyện Ngọc Lặc - 94.676 người ; Thạch Thành - 76.106 người; Bá Thước - 53.046 người; Cẩm Thuỷ - 55.570 người; và một số xã miền núi giáp ranh các huyện Triệu Sơn, Thọ Xuân, Yên Định, Hà Trung.

 

Đồng bào Mường tỉnh Thanh Hoá đã lâu đời sống định canh định cư ở các vùng núi thấp. Nơi có nhiều đất sản xuất và gần đường giao thông thuận lợi cho việc làm ăn. Nguồn sống chủ yếu của họ là sản xuất thâm canh cây lúa nước, kết hợp với nương rẫy và phát triển chăn nuôi. Trước đây, đồng bào trồng lúa nếp nhiều hơn lúa tẻ và gạo nếp là lương thực ăn hằng ngày. Nguồn kinh tế phụ của các hộ gia đình người Mường là khai thác lâm thổ sản như: gỗ, tre, nứa, mây, song... cùng với nghề thủ công ươm tơ dệt vải, đan lát. Có nhiều người phụ nữ Mường là những nghệ nhân trong các nghề truyền thống này.

 

 

Phong tục "Phường bùa"

 

Về tổ chức cộng đồng xã hội, người Mường ở tỉnh Thanh Hoá cũng giống như nhiều nơi khác - chế độ lang đạo. Các dòng họ chủ yếu là: họ Cao, Trương, Quách, Bùi, Đinh...; các dòng họ chia nhau cai quản các vùng. Đứng đầu mỗi Mường có các lang cun, dưới là các lang xóm hoặc đạo xóm.

 

Do có nguồn gốc xuất xứ từ xa xưa và có số dân đông đúc nên người Mường tỉnh Thanh Hoá có đời sống văn hoá tinh thần khá phong phú: Tục cưới xin gồm các bước: dạm ngõ, ăn hỏi, xin cưới và đón dâu (giống như người Kinh). Khi có người sinh nở trong nhà thì rào cầu thang chính lên nhà từ hàng tuần, đến hàng tháng. Trẻ em đầy năm mới đặt tên. Tang lễ do thầy mo chủ trì. Thi hài người già chết được liệm nhiều lớp vải và quần áo trang phục rồi đưa vào quan tài, bên ngoài phủ áo quan. (con từa áo táy, con cày áo moỏng). Tuy nhiên, có một vài tục lệ trên đến nay nhiều nơi đã bỏ dần và thực hiện theo quy ước thôn bản văn hoá mới.

 

Tuy không có chữ viết riêng, song người Mường tỉnh Thanh Hoá có kho tàng văn nghệ dân gian đậm đà bản sắc. Bên cạnh sử thi Đẻ đất, đẻ nước (Té tấc, té đạc) là các thể loại thơ ca tục ngữ truyện dân gian, hát ru em, hát đố, đồng dao... Đặc biệt, lễ hội Pồn poông của người Mường tỉnh Thanh Hoá có thể nói vừa ấn tượng, sâu sắc, vừa phản ánh được tổng hoà các nét văn hoá đầy tính triết lý của cuộc sống. Bởi lẽ, xung quang cây hoa Pồn poông ngày xuân thông qua các làn điệu xường rang, xéc bùa và múa, diễn xướng - những ước mơ mùa màng bội thu, bản mường no ấm và những lời cầu chúc tâm tình, hẹn ước vui tươi hạnh phúc được toả hương ngát mãi những mùa xuân.

 

 

Tết cổ truyền của Người Mường


Nhà sàn và những trang phục của người Mường thể hiện đậm nét tính cổ truyền. Nhà ở phản ánh kinh nghiệm quá trình cư trú được ghi rõ trong lời mo  "Để đất đẻ nước"; cũng như nhiều tộc người khác, buổi sơ khai chưa có nhà ở nên phải sống trong các gốc cây, hang núi. Chuyện xưa để lại: “Rùa đen"  được ông lang cun tha chết, rùa hứa giúp người Mường cách làm nhà ở, kho chứa lúa, chứa thịt. Mái nhà sàn của người Mường có hình mái rùa là thế! Và buồn vui bây giờ - nhà sàn còn không nhiều ở các vùng cao. Phần đông người Mường đã làm nhà kiểu mới giống như nhà người Kinh. Cũng như nhà ở, trang phục người Mường ngày nay cũng được giao thoa với cộng đồng xã hội phát triển. Tuy nhiên, những bản sắc riêng vẫn còn lưu giữ, chủ yếu trong các lớp người già cao tuổi. Nam mặc áo xẻ ngực, cổ trần, hai túi dưới hoặc túi trên ngực trái. Nữ mặc yếm chui đầu, gấu lượn, khi mặc cho vào trong cạp váy và cao lên đến ngực. Trong dịp lễ, tết chiếc áo dài xẻ ngực thường không cài, khoác ngoài bộ trang phục hàng ngày vừa trang trọng vừa khoe được hoa văn cạp váy kín đáo bên trong. Yếm áo này cơ bản giống áo yếm của phụ nữ Kinh, chỉ khác là ngắn hơn.

 

Trong công cuộc xây dựng đất nước, người Mường tỉnh Thanh Hoá luôn phát huy truyền thống yêu nước, yêu lao động cùng cả tỉnh, cả nước hăng hái thi đua vươn lên trong xoá đói giảm nghèo và xây dựng quê hương làng bản giầu đẹp.

 

Thân hữu sưu tầm

footer_banner_5