Thứ tư, 08 05th

Last updateThứ 3, 04 08 2020 6pm

Ý kiến - Bình luận

Ưu thế của Liên bang tản quyền trong cuộc chiến chống Vi rút Trung Hoa

Hầu hết các tiểu bang ở Hoa Kỳ lấy cuối tuần Memorial Day là thời điểm dỡ bỏ nhiều hạn chế để tái mở cửa sinh hoạt sau hai tháng chống chọi với Vi rút Trung Hoa, nhưng trên thực tế đã có các tiểu bang mở cửa bán phần trong hai tuần rồi. Tại sao có sự không đồng bộ ở đây?

52120 1

 Ban Đặc nhiệm Chống Dịch bệnh họp báo ở Washington DC hôm 10 tháng 3 gồm: U.S. Vice President Mike Pence, từ trái sang phải, U.S. Surgeon General Jerome Adams, Dr. Anthony Fauci, director of the National Institute of Allergy and Infectious Diseases, Coast Guard Vice Admiral Daniel Abel, coronavirus response coordinator Debbie Birx, Seema Verma, administrator of the Centers for Medicare and Medicaid Services, and Robert Redfield, Director of the Centers for Disease Control and Prevention - Photo by Drew Angerer/Getty Images

Một câu trả lời giản dị đó là do cách Hiến pháp Hoa Kỳ được thiết kế. Nền dân chủ Hoa Kỳ vận hành theo thể chế nhà nước liên bang tản quyền. Trung ương liên bang đóng vai trò điều phối, nhưng các địa phương tiểu bang lại có quyền quyết định rất lớn.

Trong cuộc chiến chống Vi rút Trung Hoa này, trong hơn hai tháng qua chính phủ trung ương đã lập ra Ban đặc nhiệm chống dịch bệnh do Phó TT Mike Pence đứng đầu với chức năng chính yếu là cung cấp thông tin, phương tiện y tế, và đưa ra các hướng dẫn (guidelines). Các Thống đốc tiểu bang dưạ trên thông tin, hướng dẫn của liên bang để tự lấy quyết định đóng mở phù hợp với thực tiễn của từng địa phương. Chính phủ Trump không thể máy móc ra lệnh đóng cửa hay mở cửa cho tất cả các tiểu bang thi hành được, Hiến pháp cũng đã dự liệu như thế vì mỗi tiểu bang đều có các điều kiện điạ lý, kinh tế, xã hội rất đặc thù, tương đương với cả một nước như ở Châu Âu.

Như chức năng của trung ương về mặt cung cấp phương tiện y tế để ứng phó với tình trạng khẩn cấp, chính phủ liên bang đã phải vận dụng luật thời chiến (Defense Production Act) trong nhiều trường hợp để thúc đẩy các công ty Mỹ sản xuất và cung cấp các phương tiện này đến các tiểu bang. Máy trợ thở (ventilator) cho các bệnh nhân là một ví dụ. Sản xuất một máy trợ thở phức tạp như sản xuất một chiếc xe hơi, đặc biệt là phải bảo đảm chất lượng cao. Các hãng xe hơi hàng đầu của Mỹ như GM, Ford, Tesla đã được huy động. Với hệ thống máy móc sẵn có, các hãng này đã sử dụng linh hoạt và sản xuất ra được một số lượng máy trợ thở kỷ lục trong một thời gian ngắn kỷ lục. Các tiểu bang có nhu cầu đều nhận được máy trợ thở dồi dào từ liên bang, hỗ trợ các bệnh nhân. Với kho máy trợ thở Made in America mới được chế tạo đó, chính phủ Trump còn có nhã ý gởi tặng các nước trên thế giới đang chống chọi với dịch bệnh Vũ Hán này như Ấn Độ, các nước Châu Âu, các nước Phi Châu, vân vân. Sản xuất và cung ứng được một lượng máy trợ thở lớn trong một thời gian cấp bách như thế là một thành quả đáng ghi nhận của sự phối hợp giữa hai mảng nhà nước và tư doanh.

Về mặt cung cấp thông tin, Ban Đặc nhiệm chống dịch bệnh đã họp báo hầu như hàng ngày, kể cả cuối tuần, để cập nhật thông tin trực tiếp và trả lời mọi câu hỏi đến với người dân. Đây là một hình thức sinh hoạt dân chủ trực tiếp được vận hành trước mắt chúng ta, thể hiện sự minh bạch mà một chế độ độc tài không thể có. Các cuộc họp báo hàng ngày này thu hút số lượng người theo dõi cao hơn bất cứ một chương trình truyền hình nào, vì không khi nào thiếu sự đốp chát kịch tính giữa ông TT Trump và giới truyền thông dòng chính. Luôn có những phóng viên của những hãng như CNN, CBS… thay vì đặt những câu hỏi đúng với chức năng phóng viên là tìm kiếm thông tin hữu ích cho độc giả của đài, họ lại đi đặt những loại câu hỏi gài (gotcha questions) hoặc câu hỏi khiêu khích. Đối với ông Trump khi đối mặt với những loại câu hỏi này thì ông quạt lại ngay. Có nhiều người dân chỉ do tò mò mà vào xem các cuộc họp báo cũng thu nhặt được những thông tin cập nhật từ Ban đặc nhiệm.

Các hướng dẫn giữ khoảng cách công cộng an toàn (social distancing) của Ban đặc nhiệm cũng được người dân hưởng ứng rộng rãi. Đây là những hướng dẫn, không phải là lệnh hàng dọc, nhưng người dân thực hiện rất tự giác do có ý thức cao. Đây cũng là một đặc điểm về mặt thực hành đáng so sánh giữa dân chủ và độc tài. Trong một chế độ dân chủ như ở Hoa Kỳ, nhân phẩm của con người được đề cao ngay cả khi toàn quốc phải đối phó với kẻ thù vô hình nguy hiểm trong thời kỳ dịch bệnh. Không như ở Trung Hoa Cộng sản, các hình ảnh video cho thấy nhà cầm quyền đối xử không có chút nhân tính với những người bị lây nhiễm hay ngay cả khi họ chỉ bị nghi lây nhiễm, có các toán người vạm vỡ như là an ninh xông vào nhà lôi họ đi còn tệ hơn cả lôi đi con vật.

Về các con số thống kê ở Mỹ với hơn 1 triệu rưỡi người bị nhiễm và hơn 90 ngàn người tử vong cao nhất thế giới, chúng cũng nói lên được nhiều điều. Số người lây nhiễm ở Mỹ cao nhất thế giới chứng tỏ Mỹ có khả năng khám nghiệm nhiều người nhất và tính năng của dụng cụ khám nghiệm có mức độ chính xác cao, báo cáo này của chính phủ Trump như vậy là hợp lý. Chi tiết này cũng nói lên một dữ kiện là Ban đặc nhiệm đã phối hợp với các hãng y tế tư nhân đã chế tạo và sản xuất được dụng cụ khám nghiệm có chất lượng cao cũng trong một thời gian ngắn kỷ lục. Các mô hình ban đầu của CDC (Centers for Disease Control and Prevention) ước lượng trận đại dịch này sẽ làm chết tới trên dưới hai triệu người ở Mỹ. Tỉ lệ thấp giữa số người tử vong so với số người bị nhiễm cao còn cho thấy đối với những người có sức khỏe khỏe tốt hoặc có sức khỏe bình thường là cơ thể tự có khả năng đề kháng với con vi rút này.

Ở đây, tuy vậy chúng ta cần phải nhận thấy là sinh hoạt tản quyền quá đà cũng đưa đến những điều bất cập. Điển hình là có các tiểu bang ở Mỹ trì hoãn mở cửa chỉ vì mục đích chính trị phe đảng, bất chấp các dữ kiện y tế và hậu quả kinh tế. Đối với các Thống đốc của các tiểu bang này, con số hơn chín mươi ngàn nạn nhân tử vong là lý do để vin vào cho quyết định trì hoãn mở cửa của họ, dù có quá nhiều điều đáng buồn xung quanh các con số này. Người già qua đời, người có vấn đề sức khỏe do vốn đã dùng nhiều chất kích thích qua đời, người bị cúm thường niên qua đời, vân vân đều được ghi. Người chết là đáng buồn, nhưng phóng đại số tử vong để sử dụng cho lợi ích cá nhân, cho toan tính chính trị bẩn là điều đáng lên án hơn cả.

Và cũng trong chế độ dân chủ nói chung, có các khó khăn thường gặp là khi các quyền như quyền tự do ngôn luận bị lạm dụng. Số người bị lây nhiễm và tử vong cao nhất thế giới là do lỗi của Trump không phản ứng sớm, đó là lập luận thường thấy trong thời gian qua của phe đối thủ. Đối với những thành phần đối nghịch với chính phủ Trump thì những lập luận này có tác dụng củng cố thêm thái độ thù nghịch ích kỷ của họ, nhưng các dữ kiện qua các mốc thời gian cho thấy rõ nhiều điều khác.

  • Khi tình hình dịch bệnh trở nên nghiêm trọng ở Trung Hoa (tên nước chính thức hiện nay của Trung Quốc được dịch phiên âm ra tiếng Việt), Tổ chức Y tế Thế giới vẫn bình chân như vại, ra thông cáo khẳng định không có sự lây nhiễm giữa người với người, và khuyến khích giao thương quốc tế và du lịch vẫn nên tiếp tục.
  •  Từ ngay ngày 31 tháng 1, chính phủ Trump đã ban hành lệnh cấm nhập cảnh đối với công dân Trung Hoa đến từ Trung Hoa. Đây là một hành động rất sớm của chính phủ TT Trump nhằm ngăn chặn khả năng lây nhiễm, dù đã gặp nhiều tấn công kịch liệt: của phe Democrats, của giới Truyền thông Tả, và của cả WHO.
  • Ông Trump bị chỉ trích là trong suốt tháng 2 đã không có hành động gì đối phó với dịch bệnh, lại có những buổi vận động tranh cử chật ních người tham dự trong hội trường gây lây nhiễm. Nếu chỉ trích này đúng cho ông TT Trump, thì chỉ trích này càng đúng hơn cho phe Democrats, Truyền thông tả phái, và World Health Organization. Phe Democrats và Truyền thông tả phái chỉ lo chúi đầu vào mưu đồ truất phế bất chính cho tới ngày 5 tháng 2, và thậm chí không dám đề cập đến tên Vi rút Trung Hoa vì đó là chuyện xa xôi và là kỳ thị chủng tộc! Vào đến tuần cuối của tháng 2, chính xác là ngày 24 tháng 2 bà Pelosi vẫn còn 'hùng hổ' bách bộ đến Chinatown ở San Fransisco kêu gọi mọi người cứ tụ tập vui chơi bình thường, tố "Trump kỳ thị người châu Á khi ban hành lệnh cấm nhập cảnh đối với công dân Trung Hoa từ Trung Hoa"!

         Có hai điểm chúng ta có thể nhìn nhận ở đây: 

         - Thứ nhất là ở cương vị tổng thống ông Trump không thể tạo ra sự hốt hoảng trong quốc gia khi không có dữ  kiện cố vấn từ đội ngũ y tế, mà ngay cả ông Bác sĩ Fauci (Giám đốc National Institute of Allergy and Infectious Diseases) cho đến ngày 29 tháng 2 vẫn còn nói trên chương trình Today rằng người Mỹ không có lý do gì mà thay đổi sinh hoạt thường nhật. Ông Bác sĩ Fauci cũng đã trả lời rõ ràng trong cuộc họp báo là mọi khuyến cáo của ông và bà Bác sĩ Birx đều được ông tổng thống lắng nghe và tiếp nhận như việc đóng cửa với Châu Âu, với Anh Quốc, đưa ra hướng dẫn đóng cửa quốc gia 15 ngày, 30 ngày... Dĩ nhiên là những thông tin này không thể thấy được trên các hãng truyền thông dòng chính.

        - Thứ hai là hầu hết những người tử vong vì Vi rút Vũ Hán không may lại là ở các tiểu bang xanh, chắc hẳn không mấy ai đã đi đến các tiểu bang đỏ để xếp hàng cả ngày vô ủng hộ ông Trump trong các buổi vận động tranh cử!

  • WHO tới ngày 11 tháng 3 mới chính thức tuyên bố Đại Dịch Toàn cầu.

Vấn đề cốt lõi ở đây là cả thế giới đã không biết gì về dịch bệnh truyền nhiễm ghê gớm này. Ngay cả WHO có thể cũng đã không biết, chỉ làm theo chỉ đạo của tập đoàn cộng sản Xi Jinping. Bộ máy tuyên truyền của Bắc Kinh giờ đây phải giở hết công suất đi gieo rắc nhiều thông tin tráo trở, gieo rắc những lập luận gắp lửa bỏ tay người mà chỉ có những kẻ toa rập, hoặc ấu trĩ mới hăng hái lập lại.

Nhưng hiện nay chân tướng của tập đoàn cộng sản Xi Jinping đang lộ rõ hơn bao giờ hết. Lãnh đạo Bắc Kinh không thể trả lời được chất vấn nghiêm khắc là tại sao cho chặn các chuyến bay từ Vũ Hán đến phần còn lại của lục địa Trung Hoa rất sớm từ tháng 1, trong lúc đó vẫn để hàng triệu người từ tâm dịch Vũ Hán túa ra các quốc gia khác gây lây nhiễm khắp nơi trên thế giới.

Hơn 120 nước trên thế giới đang phẫn nộ đòi điều tra độc lập về nguồn gốc đại dịch gây tổn hại trên toàn cầu này. Sự gian ác sẽ sớm bị trừng phạt thích đáng.

Lê Trung Trực

footer_banner_5